Hdańsk. Fota: Wikimedia Commons

Hdańsk. Fota: Wikimedia Commons

Vakoł adnaho z emihranckich čataŭ, «Biełarusy ŭ Hdańsku», udzielnikami jakoha byli kala 5 tysiač čałaviek, dniami razhareŭsia skandał. Adzin z administrataraŭ zajaviŭ, što čat moža znachodzicca pad kantrolem biełaruskich siłavikoŭ, bo jahonaja stvaralnica i ŭłaśnica viarnułasia ŭ Biełaruś.

Na hety momant čat staŭ pryvatnym. Udzielniki supolnaści chvalujucca: što ŭvohule adbyvajecca, ci nie trapili ichnija źviestki ŭ ruki siłavikoŭ? Prablemu vyśviatlała Radyjo Svaboda.

Niejtralny čat biez palityki

Biełarus Viačasłaŭ (imia źmienienaje ŭ metach biaśpieki. — RS) ździŭleny navinie pra mahčymy zachop čatu «Biełarusy ŭ Hdańsku» ŭ miesiendžary Telegram.

«Toj čat byŭ na 5 tysiač čałaviek. Jość i inšyja čaty z takoj ža nazvaj. Mnie jon nie padabaŭsia, bo tam panična bajalisia «palityki», luby dopis z zaklikam na akcyju salidarnaści ci niejki pieradruk adrazu ž vydalalisia, ludziej banili. Navošta taki čat zachoplivać? Tam tolki i pisali, što «sieladziec u Polščy niasmačny», «ziefiru niama, majanez pahany», — kaža surazmoŭca.

Jon taksama dadaje, što ŭ zhadanym čacie siadzieli «adny pucinisty i łukašysty». «Nas, chto chadziŭ u Hdańsku na akcyi salidarnaści, jany nazyvali «varjatami-nieptunistami« — ad miesca zboru na akcyi kala fantanu «Nieptun», — tłumačyć Viačasłaŭ.

Viersija administratara

Paśla paviedamleńniaŭ ab mahčymym zachopie čatu «Biełarusy ŭ Hdańsku», častka jaho ŭdzielnikaŭ stvaryła novy z takoj ža nazvaj. Adzin z administrataraŭ napisaŭ, što maje padazreńni nakont ułaśnicy raniejšaj supołki. Jon śćviardžaje, što biez uzhadnieńnia ź im pravy administravańnia byli pieradadzienyja inšamu čałavieku.

«Pry kamunikacyi ź Jaŭhienijaj (imia ŭłaśnicy čatu. — RS) uźnikli padazreńni praź nieadpaviednaść vyrazaŭ, reakcyj. Jana raniej siadzieła pastajanna ŭ Telegram, ciapier ža stała źjaŭlacca tolki raz na dźvie hadziny. Naprykład, 17:00—17:20 pa Miensku, potym 19:00—19:20 pa Miensku. Tendencyja była vidavočnaja, možna było padumać, što dziažurać», — napisaŭ administratar u supołcy.

Svaboda pahutaryła ź inšym administrataram emihranckaha čatu. Vasil (imia źmienienaje dziela biaśpieki. — RS) kaža, što 10 studzienia ŭ dyjaspary biełarusaŭ u Hdańsku zjaviłasia infarmacyja, što ŭ adnaho z administrataraŭ čatu prajšoŭ vobšuk i pravy administratara byli pieradadzienyja siłavikam.

«Potym administratar druhoha čatu «Biełarusy ŭ Hdańsku« pačaŭ supastaŭlać atrymanuju infarmacyju i padazronyja dziejańni ŭłaśnicy, jakaja viarnułasia ŭ Biełaruś. Jana niedzie ŭ 2021 hodzie pierajechała ŭ Hdańsk, mieła tut nievialikuju kramu. Ale, vidać, niešta nie atrymałasia i jana viarnułasia», — tłumačyć Vasil.

Jon kaža, što nichto, aproč samoj Jaŭhienii, nie moža skazać, na voli jana ci zatrymanaja.

«Jana nibyta zjaviłasia ŭ čacie, jaki ciapier staŭ pryvatnym, i napisała, što ŭsio ź joj u paradku. Što jana ŭ Biełarusi, na voli. Zaklikała biełarusaŭ nie kidać čat, dapamahać, jak i raniej, adzin adnamu. Ale ja nie vieru, što heta jana», — dadaje administratar čatu.

U paviedamleńni čałaviek ź nikam «Jaŭhienija» piša, što jana stvaralnica čatu, sama ciapier u Biełarusi. I dadaje, što ni ad koha nie chavajecca, supołka była stvoranaja dziela dapamohi, tam niama palityki ci ekstremizmu.

Biaśpiečnych temaŭ ciapier prosta nie isnuje

Ekśpiert inicyjatyvy «Kibierbabior» Alaksandr (imia źmienienaje. — RS) nahadvaje, što biełaruskaje zakanadaŭstva nie zabaraniaje stvarać supołki ŭ Telegram ci abmiarkoŭvać tam roznyja temy. Ale zaznačaje, što ŭ Biełarusi «časam nie da zakonaŭ». Niahledziačy na toje, što supołka była niejtralnaj, z zabaronaj na «palityku», jana mahła pryciahnuć uvahu siłavych struktur Biełarusi.

«Možna zaścierahacca, nie pisać na niejkija niebiaśpiečnyja temy, ale nichto siońnia nie daść harantyi, što zaŭtra hetuju supołku nie pryznajuć «ekstremisckaj«. Biaśpiečnych temaŭ ciapier, moža być, nie isnuje. Administratary supołak mohuć być mišeniami dla śpiecsłužbaŭ, značyć, jany musiać być hatovymi da cisku. Kali sabralisia jechać u Biełaruś, to peŭnyja paŭnamoctvy ŭ supołcy treba pieradać tamu, chto ŭ biaśpiecy», — ličyć Alaksandr.

Jon nahadvaje, što ananimnaść u internecie — «reč vielmi ŭmoŭnaja», a pad «ekstremizm», jaki traktujecca ŭ Biełarusi vielmi šyroka, možna padvieści što zaŭhodna. Alaksandr kaža, što ŭ čacie na 5 tysiač čałaviek mohuć być roznyja ludzi, tamu važna naładzić svoj akaŭnt takim čynam, kab abaranić siabie.

«Ciapier u ŚMI šmat historyj, jak siłavyja orhany identyfikujuć ludziej, kali, skažam, prasočać historyju akaŭnta ŭ Telegram, jaki raniej byŭ zarehistravany na sapraŭdnaje imia, na biełaruski numar. Heta ŭsio značna palepšyć identyfikacyju», — tłumačyć ekśpiert.

Pry mahčymym zachopie čatu da «orhanaŭ» moža trapić śpis udzielnikaŭ supołki. «I tady jany mohuć pravieryć śpis i identyfikavać taho, kaho zmohuć, ź nieabaronienym akaŭntam. Adna z metaŭ — pieraškodzić ludziam abjadnoŭvacca za miažoj pavodle svaich intaresaŭ», — ličyć Alaksandr.

Inicyjatyva «Kibierbabior» skłała rekamiendacyi dla administrataraŭ telehram-kanałaŭ. Asnoŭnyja ź ich nastupnyja:

  • vykarystoŭvać inšy, nie asabisty, akaŭnt dla administravańnia;
  • abaranić akaŭnt (abaviazkovaja dvuchfaktarnaja aŭtentyfikacyja, niebiełaruski numar);
  • vykarystoŭvać VPN;
  • pieradać pravy ŭładalnika davieranamu čałavieku za miežami Biełarusi;
  • nie spampoŭvać archivy i inšyja fajły ad nieznajomych ludziej;
  • nie pierachodzić pa nieznajomych spasyłkach.
Клас
6
Панылы сорам
9
Ха-ха
6
Ого
3
Сумна
1
Абуральна
0