Аўто12

«Жонка, вядома, не ў захапленні». Берасцеец купіў савецкі ЛАЗ-699Р за тысячу даляраў, а ўклаў ужо 10 тысяч

Ужо чатыры гады Валерый і Аляксандр займаюцца аднаўленнем савецкага аўтобуса ЛАЗ-699Р. Пра свае матывы, гісторыю набыцця і рэстаўрацыю львоўскага «турыста» ўладальнік ЛАЗа распавёў av.by.

 Усе фота: аv.by і з асабістага архіва герояў

— Мой бацька ўсё жыццё прапрацаваў у аўтобусным парку кіроўцам. Я, можна сказаць, вырас сярод аўтобусаў. У 17 гадоў паступіў на працу ў той жа аўтапарк вучнем аўтаслесара, потым стаў шафёрам, — раскрывае старонку свайго мінулага Валер. — Як і бацька, я прысвяціў пасажырскаму транспарту сваё працоўнае жыццё — у аўтапарку працую да гэтага часу. Таму любоў да аўтобусаў у мяне ў крыві. Але найбольш мне цікавая тэма грамадскага транспарту часоў СССР.

— Як у вас зʼявіўся ЛАЗ?

— Аднойчы выразна зразумеў, што хачу набыць асабісты аўтобус! Пачаў шукаць, у каго што засталося ў краіне з гэтай катэгорыі транспарту савецкай эпохі. Увесну 2018-га я патрапіў на адзін з брэсцкіх навучальных камбінатаў. Там і ўбачыў гэтага прыгажуна. Але была адна праблема: аўтобус зʼяўляўся ўласнасцю без права продажу. Трохгадовы тэрмін заканчваўся толькі праз год. Я пачаў ездзіць у іншыя гарады, шукаў варыянты. На жаль, пасажырскім рэтратранспартам у Беларусі амаль ніхто не займаецца. Бачыў некалькі ЛАЗаў-695Н і сёе-тое яшчэ, але ў выніку вырашыў пачакаць да наступнага года і выкупіць гэты ЛАЗ-699Р. Так і зрабіў. Аддаў за яго тады 1000 даляраў.

 Усе фота: аv.by і з асабістага архіва герояў

— Чым цікавая гэтая мадэль? 

— ЛАЗ-699 — савецкі міжгародні аўтобус вялікага класа, які выпускаўся Львоўскім аўтобусным заводам з 1964 па 2002 год. Масавы выпуск мадэлі ЛАЗ-699Р пачаўся ў 1983-м. Год выпуску майго асобніка, на жаль, не ўсталяваны. Але я мяркую, што 1990-ты. Па-першае, усе дэталі датаваны 1989 годам. А па-другое, з 1990-го на машынах гэтай мадэлі перасталі ўсталёўваць дзверы кіроўцы ў левым борце. Тут, як бачыце, іх ужо няма.

 Усе фота: аv.by і з асабістага архіва герояў

— Гэты аўтобус захаваўся ў максімальнай завадской камплектацыі. У салоне 41 камфартабельнае пасажырскае крэсла з рэгуляванымі спінкамі, засталіся тут таксама два адкідныя крэслы ля запаснога выхаду ў задняй навісі, што дзіўна, таму як звычайна іх проста выкідалі. Кожнае месца абсталявана індывідуальнай вентыляцыяй і асвятленнем.

 Усе фота: аv.by і з асабістага архіва герояў

— «Сэрцам» аўтобуса служыць усё той жа васьміцыліндравы чатырохтактны рухавік ЗІЛ-375Я5 з працоўным абʼёмам 7 літраў і V-падобным размяшчэннем цыліндраў. Магутнасць — 180 конскіх сілаў. Такі ж стаяў яшчэ на першых узорах ЛАЗ-699 пачатку 60-х гадоў ХХ стагоддзя. Гэтая фарсіраваная версія 130-га матора атрымала мянушку «Абжора». На 100 кіламетраў шляху ён «есць» ад 35 да 50 літраў бензіну.

 Усе фота: аv.by і з асабістага архіва герояў

— Рулявы механізм аўтобуса абсталяваны гідраўзмацняльнікам, люфт рулявога кола — 100 мм. Сядзенне кіроўцы досыць зручнае для таго часу, яно ўсталёўвалася на рысоры, шафёр мог рэгуляваць яго індывідуальна для выгоды кіравання. ЛАЗ-699Р укамплектаваны пяціступеньчатай механічнай каробкай перадач і двухдыскавым сухім счапленнем, абсталяваным гідрапрывадам. Паліўны бак месціць 300 літраў. Аўтобус развівае хуткасць да 100 км/г. Сёння львоўскія «турысты» ўжо практычна не сустракаюцца на вуліцах, думаю, хутка іх можна будзе ўбачыць толькі ў музеях і прыватных калекцыях. 

— Якія аднаўленчыя працы вы зрабілі і якую суму прыйшлося ўкласці ў гэтую справу? 

— Працы было вельмі шмат, яна працягваецца і дагэтуль. Некаторыя часткі кузава і падвескі знаходзіліся ў настолькі жаласным стане, што ў галаве ў нейкае імгненне мільганула думка: «А яно мне трэба было?» Але думка на тое і думка — пранеслася і паляцела. Мы аднавілі кузаў, замянілі паржавелае жалеза і недзе шкло. Каб адрэстаўраваць кузаў, прыйшлося зняць лінолеум з падлогі, а таксама цалкам разабраць салон.

 Усе фота: аv.by і з асабістага архіва герояў

— На момант пакупкі аўтобус быў у сіне-белай фарбе. Падчас рамонту мы заўважылі пад ёй чырвоную. Пры рэстаўрацыі вырашылі вярнуць завадскі выгляд і пафарбавалі аўтобус у чырвона-белыя колеры. У руля працэсу аднаўлення знаходзіцца мой таварыш Аляксандр: ён і зваршчык, і бляхар, і маляр; я на дапаможных працах. Грошай на рэстаўрацыю сышло ўжо каля $10 000. Але гэта далёка не мяжа.

 Усе фота: аv.by і з асабістага архіва герояў

— Дзе бераце дэталі для такога рэдкага асобніка? 

— Як толькі купіў гэты аўтобус, я перш за ўсё абʼездзіў сваіх былых калег-кіроўцаў, цяпер пенсіянераў: раптам у кагосьці закачалася ў гаражы што? І праўда, такім чынам удалося здабыць сякія-такія кампаненты. Так, у майго былога партнёра аказалася шмат цікавых штучак для ЛАЗа. Напрыклад, зусім новае завадское люстэрка задняга віду, а таксама люстэрка для салона менавіта лазаўскага. 

Штосьці знаходзім дзякуючы інтэрнэту, сацсеткам і знаёмствам з удзельнікамі аўтамабільных рэтраклубаў. На абшарах інтэрнэту адшукаў, у прыватнасці, радыёпрымач 1989 года выпуску. Ды і ў Аляксандра вялікі ўласны склад розных дэталяў, ён «рарытэтчык» па жыцці, гэтая страсць яму перадалася ад бацькі. Так збіраем нітка да ніткі і аднаўляем. Дарэчы, мне ўдалося знайсці ў сеціве і набыць нават савецкую інструкцыю па эксплуатацыі аўтобусаў ЛАЗ-699Р, якая вельмі дапамагае ў працэсе рамонту.

 Усе фота: аv.by і з асабістага архіва герояў

— Як сямʼя ставіцца да вашага незвычайнага захаплення? 

— Жонка, вядома, не ў захапленні, таму што мяне ніколі дома няма. Выхадныя — я заняты аўтобусам, водпуск — я зноў да аўтобуса…

— А што за форма на вас? 

— Гэта сапраўдная форма кіроўцаў аўтобусаў эпохі СССР. Адна мая, другая яшчэ ад бацькі дасталася. Дарэчы, сцяжкі і вымпелы ў салоне таксама ўсё яшчэ з савецкіх часоў.

 Усе фота: аv.by і з асабістага архіва герояў

— Як вы карыстаецеся ЛАЗам сёння?  

— На дадзены момант мы часам выязджаем на выставы рэтрааўтамабіляў. Аўтобус ужо пабываў на здымках некалькіх фільмаў. У мінулым годзе ён зацікавіў рэжысёраў серыяла «ГДР», які здымаўся ў аэрапорце Брэст. А нядаўна мы ездзілі на ЛАЗе ў Мінск, машына ўдзельнічала ў стварэнні кіно пра футбаліста Фёдара Чаранкова.

У планах працягваць працу над аўтобусам. Хочацца, каб ён часцей выязджаў на дарогу, выкарыстоўваўся не толькі як рэтраэкспанат, але і па прамым сваім прызначэнні — як транспартны сродак.

А яшчэ ў мяне ёсць мара — арганізаваць гістарычны музей пасажырскай тэхнікі на базе нашага аўтобуснага парка. Пакуль яна цяжка здзяйсняльная, але я не губляю надзеі, што калі-небудзь яна споўніцца, і пастараюся прыкласці для гэтага ўсе намаганні.

Каментары12

  • идзиот самы настаяшчы
    21.11.2023
    купіў бел-чырвона-белы аўтобус
  • Максим Дизайнер
    21.11.2023
    даведка

    Действительно, какой там Неоплан или Ман. Ты бы еще туристический автобус с мопедом сравнил.
  • flm
    21.11.2023
    даведка ,як і з любым іншым міжгарадскім аўтобусам, гэты ж іншы клас. Цікава іншае: 50 літраў на 100 км гэта ж проста катастрофа! Няўжо нікому не прыйшло у галаву за 50 гадоў эксплуатацыі паставіць туды які-небудзь просты дызельны рухавк, і атрымаць адэкватны расход паліва?

«Дзюна: частка другая» — блакбастар, ідэальны да скрыгату ў зубах2

Хто забіў Францішка Аляхновіча. Адкрыты новыя факты11

Ала Пугачова апублікавала пост пасля смерці Навальнага20

«Праціраю дзвярную ручку, бо яе могуць намазаць атрутаю». Пагаварылі з гомельскім псіхолагам, кватэру якой разграмілі сілавікі17

«З 3 па 6 клас насіў заплечнік аднакласніцы». Гісторыі людзей, у якіх ніколі не было сур’ёзных адносін9

МУС заявіла пра першую справу за адмаўленне генацыду беларускага народа12

Другі год запар на «Песні года Беларусі» перамагла нявестка Лукашэнкі25

«У памежнікаў маглі ўзнікнуць да мяне пытанні». Як беларусы абыходнымі шляхамі атрымліваюць польскі шэнген12

102-гадовая жанчына ўспомніла пра гады вайны, ды не ўлічыла ідэалогіі. Яе паправіў 74-гадовы камуніст15

Стала вядома, якія катэгорыі людзей пакінулі за кратамі пасля апошняй аблавы на салідарных з палітвязнямі5

«Апроч тых дванаццаці гадоў, калі ён піў». Удава Рыгора Барадуліна апублікавала нязвыклыя ўспаміны пра яго8

Як прапагандыст Ігар Тур стаў любімчыкам Лукашэнкі і колькі зарабіў у 2020-м15

«Я, калі закрываю працоўны ноўт у пятніцу ўвечары». Найлепшыя твіты тыдня5

Мужчыну, якога затрымалі пасля вяртання з Польшчы, будуць судзіць за «здраду дзяржаве»11

Учора СМІ паведамлялі пра затрыманне былога кіраўніка Брэста. Але насамрэч ён на волі4

На факультэтах БДУ стварылі камісіі, якія ўзялі пад кантроль кадравыя пытанні

«Завербаваць Клімовіча. Каб сачыць за ім — завербаваць Грабінскага. Каб сачыць за Грабінскім — завербаваць Сергіевіча»: як НКВД хацеў паставіць заходнебеларускую інтэлігенцыю на калені4

Лізу, што памерла ўчора ў Варшаве, пахаваюць у польскай сталіцы4

Гісторыя чатырох жанчын, якія перажылі ГУЛАГ і паўстанне ў лагеры5

Самы актыўны даносчык Бамбіза на выбарах заняў апошняе месца з усяго Мінска — яму намалявалі 1,999%4

Усе навіны →
Усе навіны

Расія забараніла палёты самалётаў A-50 каля Украіны — брытанская разведка3

Мітрапаліт Веніямін узнагародзіў царкоўным ордэнам Івана Кубракова24

Памёр скульптар Ігар Голубеў

Аргенціна аддала Украіне верталёты, якія атрымала ад Расіі9

У Расіі выдалілі спасылкі на трэк Васі Абломава, прысвечаны Навальнаму6

У нядзелю надвор'е будзе яшчэ нішто сабе, а ў панядзелак пахаладае3

Лаўроў прыгразіў Пашыняну: Заявы Ерэвана прымушаюць Расію задумацца пра свае практычныя крокі7

Польскі Кангрэс жанчын звярнуўся да палітыкаў пасля смерці згвалтаванай беларускі13

У Грузіі затрымалі 10 чалавек за распаўсюд наркотыкаў. Сярод іх — грамадзяне Беларусі

больш чытаных навін
больш лайканых навін

У Брэсце затрымлівалі і экс-мэра Рагачука, і губернатара Шулейку

Галоўнае

Франак Вячорка: Пратасевіч зламаны, ён пад кантролем і не можа выехаць з Беларусі

Дзе цяпер героі мемнага відэа БРСМ пра выбары-дурыбары?10

«У нас свае традыцыі выбараў, якія спрабавалі вытручваць, досвед з часоў Полацкага княства» — ЦВК3

«Парабала Лукашэнкі»: гэты артыкул расійскага Forbes Крэмль прымусіў выдаліць. Пераказваем яго змест43

Як прапагандыст Ігар Тур стаў любімчыкам Лукашэнкі і колькі зарабіў у 2020-м15

«Я, калі закрываю працоўны ноўт у пятніцу ўвечары». Найлепшыя твіты тыдня5

Жывая легенда Мінска: што чуваць у жанчыны, якая шмат год спявае пра Ісуса?16

Мужчыну, якога затрымалі пасля вяртання з Польшчы, будуць судзіць за «здраду дзяржаве»11

На мяжы з Літвой пасля закрыцця двух памежных пераходаў сабраліся вялікія чэргі4

«Больш за паўтара метра ніхто не атрымліваў»1

Учора СМІ паведамлялі пра затрыманне былога кіраўніка Брэста. Але насамрэч ён на волі4

На факультэтах БДУ стварылі камісіі, якія ўзялі пад кантроль кадравыя пытанні

Работнік Мазырскага НПЗ забіў сябе праз праблемы на працы1

Арганізатары выбараў фактычна прызналіся ў фальсіфікацыях у Мінску. Сачыце за рукамі12

Айцішнік з Курска спрабуе зарабіць на беларусах, прадаючы ім «мёртвыя» вакансіі4

«Завербаваць Клімовіча. Каб сачыць за ім — завербаваць Грабінскага. Каб сачыць за Грабінскім — завербаваць Сергіевіча»: як НКВД хацеў паставіць заходнебеларускую інтэлігенцыю на калені4

Усе навіны →